Psikoteknik, kişilerin mesleki yeterliliğini ölçmek için geliştirilmiş, bilgisayar destekli testler ile uygulanan bir sistemdir. Bu testler genellikle Sağlık Bakanlığı’ndan yetki almış merkezlerde, psikolog gözetiminde, en az 60 dakika süren bir seansla gerçekleştirilir. Değerlendirme süreci, sadece zihinsel yeterlilik değil; aynı zamanda el-göz koordinasyonu, dikkat, algı, tepki süresi, muhakeme yetisi, hafıza ve stres yönetimi gibi unsurları da kapsamaktadır. Psikoteknik testleri, sürücünün trafikteki davranışlarını simüle eder. Bu sayede olası bir tehlike durumunda vereceği tepkiler analiz edilerek, sürücünün gerçekten bu mesleğe uygun olup olmadığı ortaya konur. Yapay trafik ortamında gerçekleştirilen testler sayesinde adayın dikkat seviyesi, panik anlarında verdiği kararlar, risk yönetimi ve refleks tepkileri gözlemlenir.
Psikoteknik Kimlere Zorunludur?
Psikoteknik belgesi, özellikle ticari amaçlı araç kullanan sürücüler için yasal olarak zorunludur. Bu belge, yük ve yolcu taşımacılığı yapan sürücülerde bulunmalıdır. Ayrıca bazı özel durumlar ve mevzuatlara göre, aşağıda belirtilen gruplar da bu belgeyi almakla yükümlüdür:
- Uzun yol ve şehirler arası taşımacılık yapan şoförler
- Minibüs, otobüs, taksi ve servis aracı sürücüleri
- Tır ve kamyon gibi ağır vasıta araçlarını kullanan sürücüler
- Tehlikeli madde taşıyan sürücüler
- Ehliyetine trafik ihlalleri nedeniyle el konulmuş ve belge iadesi için başvuran kişiler
- Uyuşturucu, alkol, silah ya da kaçakçılık gibi suçlardan ceza almamış olma şartı taşıyan bireyler
Psikoteknik Testi Neleri Ölçer?
Psikoteknik testi yaklaşık 1 saat 15 dakika kadar süren test aday psikolog eşliğinde gerçekleştirilir. Bu test esnasında Sağlık Bakanlığının kabul ettiği test cihazlarında belli normlara göre yapılır.
Ticari araç sürücülerinin girmesi gereken bu test,
- görsel algı/bellek,
- el-ayak koordinasyonu,
- psikomotor becerileri,
- refleks,
- dikkat,
- çevresel görüş gibi trafikte çok önemli olan özellikleri ölçmektedir.
Psikoteknik Belgesi İçin Gerekli Evraklar Nelerdir?
Ticari araç kullanıcısı olan sürücülerin psikoteknik alması için gereken evraklar ise şu şekildedir.
- Ehliyet fotokopisi
- Nüfus cüzdanı fotokopisi
- Ehliyet iadesi için ise, ceza tutanağının fotokopisi istenmektedir.
- Not: Psikoteknik raporu için resim istenmemektedir. Aday teste girerken sistem otomatik olarak sizin görüntünüzü kaydetmektedir.
Psikoteknik Belgesi Nereden Alınır ?
Türkiye karayolları taşıma yönetmeliğinin gereğince zorunlu tutulan psikoteknik belgesi, İl Sağlık Müdürlükleri tarafından yetkilendirilmiş olan özel psikoteknik değerlendirme merkezlerinden alınır. Belgeyi almak için bir test ve onay sürecinden geçmeniz gerekir…
Psikoteknik Ne Kadar Sürede Alınır?
Ticari araç sürücüleri için önemli olan psikoteknik belgesi, kısa süren bir işlem olmakla birlikte sürücülerinin performans ve katılımlarının sonucunda alınabilen bir belgedir. Sürücüler düzenli bir şekilde kurumdaki similasyona katılım sağlarsa ve psikoteknik testlerinden geçerse 1 iş günü gibi kısa zamanda belgelerini alabilirler.
Psikoteknik Belgesi Kaç Yıl Geçerli?
Ticari araç sürücülerinin zaman içinde yıpranma ya da hastalık geçirme olasılıkları da göz önünde bulundurularak tekrarlanması gereken simülatör testler, uluslararası yolcu taşımacılığı, uluslararası eşya ve yük taşımacılığı ve şehirlerarası eşya ve yolcu taşımacılığı yapacak olan kullanıcılar için 5 yılda bir yenilenmesi gereken belgeler arasında yer almaktadır. Her 5 yılda bir kurumlara başvuru yaparak yenilemeniz gereken bu belge, 5 yıl geçtikten sonra zamanını doldurmuş olacağı için yasal hakları da bitmiş olacaktır. Bu nedenle psikoteknik raporu aldığınız kurumla bağlantıda kalmaya ve belgelerinizi yenilemeye özen göstermeniz gerekmektedir.
Psikoteknik Yenileme Nasıl Yapılır?
Trafik algı ve motor becerilerinin hayatınız boyunca devam etmesi pek mümkün olmayabilir. Bunun için 5 yılda bir yenilenmesi gereken psikoteknik yenileme belgesi de tıpkı ilk başta yapılan simülatör sınavlarına tabi tutulmanız ile gerçekleşmektedir. Aynı sınavlardan geçerek, motor beceriler, saldırganlık potansiyeli ve psikolojik durumunuz kurumdaki uzman psikologlar tarafından yeniden gözlenerek belgeyi tekrar almanız sağlanır.
E- İmzalı veya E-Devlet Onaylı Psikoteknik Nedir?
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte yanımızda taşımamız gereken belgelerin de internet sistemine girişi yapılarak, trafik sisteminde ve sadece polislerin görebileceği sistemlerde bulunması kolaylaşmıştır. E- imzalı psikoteknik, uzun yıllarca yanımızda taşımamız gereken belgeler arasında yer alıyordu. Ama hem E devlet kapısının hem de teknolojik sistem ağlarının gelişmesiyle SRC belgeleri artık GBT de görülebildiği gibi psikoteknik raporu ve belgeleri de e imza aracılığıyla kopyalanıp çıkartılabiliyor. E rapor ya da e belge hizmetleri artık bütün Türkiye ve dünya genelinde kullanılmaya başlayan sitemlerde yerini aldı. Bu nedenle geçmiş belgeler ve olmayan belgeler hemen trafik tarafından görülebiliyor ve müdahale edilebiliyor. E imzalı psikoteknik belgelerinize ulaşmak için yapmanız gereken bir e devlet kapısı şifresi edinmek ve e rapor psikoteknik sorgusu yaparak internet üzerinden ulaşmak olacaktır.
